«آتشسوزی در اورشلیم
آتشسوزی هنوز مهار نشده و در نزدیکی بزرگراه ۱ همچنان در حال گسترش است، مسافران با وسایل نقلیه و پیاده شروع به تخلیه از بزرگراه ۱ کردهاند.
شبکه ۱۲ عبری: دستور تخلیه شهرک میشمار آلون صادر شده است!»
به قاضی زاده خبر بدهید فرزندان اسماعیل چیزی نمیگویند ولی خداوندشان را سربازانی در آسمان و زمین است (فتح: ۷)
پ.ن: حسین قاضی زاده کارمند ایران اینترنشنال است. موقع آتش سوزی در بندر شهید رجایی نوشته بود فرزندان موسی بلوف نمیزنند.
در حدیث معروفی داریم که «مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّهُ»؛ هر کس خودش را درست بشناسد، خدا را میشناسد.
در قرآن نیز آیهای داریم که عکس نقیض این حدیث است: «وَ لا تَکُونُوا کَالَّذِینَ نَسُوا اللَّهَ فَأَنْساهُمْ أَنْفُسَهُمْ»*؛ یعنی اگر کسی خدا را نشناخت، خودش را نمیشناسد.
خدا این انتقام را گرفته است! کسی که به فکر خداشناسی نیست، خدا او را به این عذاب گرفتار میکند: او را از یاد خود او فراموش میدهد که درنتیجه او به فکر همه چیز هست، مگر به فکر خودش! به فکر خانه و اتومبیل و رفتوآمد هست، اما اینکه من کی هستم، چه میشوم، برزخ چیست، چه باید ببرم و... به فکر اینها نیست.
آیت الله جوادی آملی/ پیادهسازی سخنرانی؛ ۲۳ آبان ۱۴۰۳
*آیه ۱۹ سوره مبارکه حشر: و مانند کسانی مباشید که خدا را فراموش کردند، پس خدا هم آنان را دچار خودفراموشی کرد؛ اینان همان فاسقانند.
مصداق روشن کسانى که خداوند را فراموش کردند، منافقانند. در آیه ۶۷ سوره توبه درباره منافقان مىخوانیم: «نَسُوا اللَّهَ فَنَسِیَهُمْ» البتّه خداوند فراموشکار نیست، بلکه لطف خود را از آنان باز مىدارد. «وَ ما کانَ رَبُّکَ نَسِیًّا» (مریم: ۶۴)
غفلت، خطرناکترین آفت انسان است. قرآن مىفرماید: گروهى از مردم، از چهارپایان بدترند، زیرا غافلند، «أُولئِکَ کَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولئِکَ هُمُ الْغافِلُونَ» (اعراف: ۱۷۹) بنابراین غفلت از خدا «نَسُوا اللَّهَ» (توبه: ۶۷)، غفلت از قیامت «نَسُوا یَوْمَ الْحِسابِ» (ص: ۲۶) و غفلت از آیات الهى، «أَتَتْکَ آیاتُنا فَنَسِیتَها» (طه: ۱۲۶) باعث سقوط انسان به مرحلهاى پستتر از حیوانیّت مىشود.
کسى که خدا را فراموش مىکند، قهراً فردى بىراهه، بىرهبر، بىهدف و بىقانون، غرق در شهوات مىشود و تمام هدفها و عملکردش سلیقهاى و مطابق تمایلات و هوسهاى خودش مىشود و این بزرگترین خطر براى انسان است. (منبع)
یاد آیه ۷۲ سوره مبارکه حجر افتادم که در توصیف آن شب کذایی و حالت قوم لوط پشت در خانه میفرماید: لَعَمْرُکَ إِنَّهُمْ لَفِی سَکْرَتِهِمْ یَعْمَهُونَ
به جان تو سوگند، آنان در مستی خود فرو رفته و سرگردان بودند.
[آن مؤمنان، همان] توبه کنندگان، عبادت کنندگان، سپاس گزاران، روزه داران، رکوع کنندگان، سجده کنندگان، فرمان دهندگان به معروف و بازدارندگان از منکر و پاسداران حدود و مقرّرات خدایند؛ و مؤمنان را [به رحمت و رضوان خدا] مژده ده. (توبه: ۱۱۲)
عکس از انیمیشن قلعه حیوانات بر اساس کتابی به همین نام از جورج اورول.
در باب آخرت: فرمود: تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَیْرَ الزَّادِ التَّقْوَی
یک مسافر، زاد و راحله دارد؛ زاد و توشه انسان بعد از مرگ، تقواست. و اگر این مسافر راحله داشته باشد؛ یعنی مَرکَب داشته باشد، این راه را بهتر طی میکند.
زاد انسان، تقواست: تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَیْرَ الزَّادِ التَّقْوَی
راحله، محبت است که آسانتر و سریعتر این راه را طی میکند: إِنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونی یُحْبِبْکُمُ اللَّهُ
همه ما محبّ خدا هستیم، چون تمام هستی ما از اوست؛ اما تمام کوشش و تلاش ائمه علیهم السلام این است که ما را از مرحله محبّ بودن، به محبوب بودنِ خدا منتقل کنند.
در مسائل سیر و سلوک اگر کسی بخواهد از مقام محبّ بودن، به محبوب بودن برسد، حد وسط آن حبیب الله است. اگر کسی پیرو حبیب الله بود، از محبّ بودن به محبوب بودن منتقل میشود.
فرمود شما به مردم بگویید: إِنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونی من که حبیب خدا هستم، در مدار محبت و دین من حرکت کنید، یُحْبِبْکُمُ اللَّهُ و از محبّ بودن به محبوب بودن خواهید رسید.
آیت الله جوادی آملی/ حکمتهای نهج البلاغه/پیاده سازی سخنرانی؛ ۱۳۹۷/۰۲/۲۰
در باب دنیا: اللَّهُ لَطِیفٌ بِعِبَادِهِ یَرْزُقُ مَن یَشَاءُ (شوری: ۱۹)
ذات اقدس اله فرمود: همه موجودات را من روزی میدهم؛ اما مؤمن را از راهی که گمان نمیبرد روزی میدهم. نه این که مؤمن اهل کشاورزی و صنعت و ... نیست. او این کارها را میکند؛ اما برایش روشن میشود که یک دست غیبی دارد او را تامین میکند تا به قدرت خودش تکیه نکند.
آیت الله جوادی آملی/ تفسیر سوره شوری/جلسه نوزدهم
در آیه ۴۰ سوره مبارکه نمل میفرماید:«... گفت: این بخشش پروردگار من است، تا مرا بیازماید که سپاسگزارم یا کافر نعمت. پس هر که سپاس گوید براى خود گفته است و هر که کفران ورزد پروردگار من بىنیاز و کریم است.»
صفت غنی را در آیاتی*، در مقابل فقیر بودن ما آورده و اما کریم: اسمی جامع ِ همۀ خیرات و فضایل و امور پسندیدهاست. همچنین آن را به معنای کسی که خیر بسیار میرساند و چیزی که نفعش دوام دارد معنا کردهاند.»
کریم به سه مفهوم اساسی اشاره دارد:
۱) جواد، یعنی بخشندهای که بسیار و بدون هیچ مانعی میبخشد و کفران و عصیان بندگان در بخشش او اثری ندارد و به معنای والاتری یعنی کسی که همۀ افعالش احسان و انعام است.
۲) صفوح، یعنی کسی که از گناه درمیگذرد و عفو میکند و برتر از آن، گناه را به حسنه بدل میکند.
۳) کریم را به معانی دیگری نیز دانستهاند، از جمله کسی که به وعدۀ خویش وفا میکند، کسی که امید آرزومندان را ناامید نمیکند، و کسی که مستغنی از غیر است و بر عطای خود منت نمیگذارد.
با توجه به معنای لغوی کریم، اساس معنای آن را شتاب به سوی امور خیر دانسته و گفته که خداوند اکرم الاکرمین است، زیرا سبب هر خیر و آسان کنندۀ آن است. (منبع)
* یَا أَیُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ ۖ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِیُّ الْحَمِیدُ (فاطر: ۱۵)
ای مردم! شمایید نیازمندان به خدا، و فقط خدا بینیاز و ستوده است.
چند روز پیش در کانال سمت خدا این قسمت از تفسیر سوره مبارکه بقره را به صورت عکس نوشت دیده بودم، یادش افتادم:
ذات اقدس اله یک جا میفرماید: وَآتُوهُم مِّن مَّالِ اللَّهِ الَّذِی آتَاکُمْ(نور: ۳۳) آنچه انفاق میکنید مال الله است مال شما نیست. در سوره حدید لطیفتر از این میگوید: وَأَنْفِقُوا مِمَّا جَعَلَکُمْ مُسْتَخْلَفِینَ فِیهِ (حدید: ۷) ما که به شما چیزی ندادیم شما خلیفه و نماینده مایید، نماینده که در بخشش مال حق بخل ندارد. فرمود شما جای خدای رازق نشستهاید، کار او را بکنید. بدون بخل انفاق کنید.
تفسیر سوره بقره آیت الله جوادی آملی/ جلسه ۴۹۷
البته یاد از کیسه خلیفه بخشیدن هم افتادم و رفتم ببینم از چه قرار است. منفی بود (+) چون در مورد افراد خسیس و بخیل صدق میکند. ولیکن خداوند میفرماید آقا هر چقدر دوست داری از کیسه من ببخش، من جایش را پر میکنم (+).
فرمود: ما انسان، مخصوصاً مسلمان را عزیز و کریم خلق کردیم.
آنچه باعث رشد این عزّت و کرامت است را به ما نشان دادند و آنچه مانع پیشرفت آن است را نیز روشن ساختند.
سپس فرمود: اگر اینها را یکی پس از دیگری شناختید و عمل کردید، کمکم ﴿زادَتْهُمْ إیماناً﴾ ایمان شما بیشتر میشود!
دو طایفه از آیات، یکی در سوره «انفال» و دیگری در سوره «آل عمران»، درجهبندی ایمان را مشخص میکند:
فرمود اگر ایمان بالا آمد: ﴿لَهُمْ دَرَجَاتٌ﴾ کمکم صاحب درجات برتر میشوید!
وقتی صاحب درجات برتر شدید، درجه با صاحب درجه یکی میشود. لذا در سوره «آل عمران» دیگر «لام» نیست و میفرماید:﴿هُمْ دَرَجَاتٌ﴾ یعنی این افراد خودِ درجه میشوند!
ببینید تفاوت ره از کجاست تا به کجا!
در رذایل اخلاقی هم همین روند وجود دارد:
اگر عدهای [اهل ظلم و گناه شد]، ابتدا «لَهُمْ دَرَکَاتٌ» است، اما بعد «هُمْ دَرَکَاتٌ» میشود!
در آن آیه کریمه فرمود: ﴿وَ أَمَّا الْقَاسِطُونَ فَکَانُوا لِجَهَنَّمَ حَطَباً﴾
نفرمود ما از جنگل هیزم میآوریم، بلکه همین ظالم خود آتش میگیرد!
هیزم جهنم، خودِ ظالم است که گُر میگیرد!
جوادی آملی/پیاده سازی سخنرانی/ درس اخلاق؛ ۱۳۹۶/۱۱/۲۶
اتفاقاً امروز این را در کانال سمت خدا دیدم که بیربط درجات و درکات نیست.
«در آیات متعددی از قرآن به رسالت انسان در برابر خانوادهاش اشاره شده است از جمله:
- قُوا أَنْفُسَکُمْ وَأَهْلِیکُمْ نَارًا» ؛ خود و خانواده تان را از آتش جهنم بازدارید.
- « وَ أَمُرْ أَهْلَکَ بِالصَّلَاةِ وَ اصْطَبِرْ عَلَیْهَا »؛ اهل خود را به نماز فرمان ده و بر آن پایداری کن
- إِنَّا کُنَّا قَبْلُ فِی أَهْلِنَا مُشْفِقِینَ »؛ مردان خدا در مورد خانواده شان دغدغه دارند و بی تفاوت نیستند
وَ کَانَ یَأْمُرُ أَهْلَهُ بِالصَّلَاةِ »؛ پیامبر، همواره خانواده اش را به نماز سفارش میکرد»
عباس بابائیان/ چهارصد نکته از تفسیر نور/ نکته ۳۲۷
الفش اینکه: روزه، آمادهسازی انسان روزهدار است برای اینکه در درجهٔ اول، حجاب را از برابر دیدگان عقل برمیدارد و سبب میشود که او ببیند و فکر کند و بیاموزد و بیشتر از روزهایی که غذا بیشتر میخورد بفهمد. از سوی دیگر، روزه انسان را نسبت به دردهای دیگران حساس میکند و اینگونه، عاطفهٔ او را حساستر و فراگیرتر میکند. سوم اینکه روزه نوعی آمادگی و پایداری در خود انسان ایجاد میکند، چرا که او در برابر خواهشها و وسوسهها و سختیها میایستد و درنتیجه صبر او بیشتر میشود و صبر با روزه رابطهای ژرف دارد.
روزه به انسان روزهدار سه ویژگی میبخشد: فهم بیشتر و احساس بیشتر و صبر بیشتر.
امام موسی صدر/ حدیث سحرگاهان/ص. ۳۱۴
بایش اینکه: آیۀ «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیامُ کَما کُتِبَ عَلَى الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ.» (بقره، ۱۸۳) خطاب حضرت باریتعالی است با مؤمنین؛ گرچه کفار نیز مانند مؤمنین مکلف به فروعاند لیکن بهجهت آنکه مؤمنین اینگونه خطابات را تلقی به قبول میکنند، مخاطب قرار گرفتهاند.
در «مجمع البیان» از حضرت صادق علیه السّلام روایت میکند که آن حضرت فرمودند: «لذة ما فی النداء ازال تعب العبادة و العناء.» [«لذتی که در ندای الهی است، سختی و رنج عبادت را از بین میبرد.»] بدیهى است خداى مهربان که مؤمنین را ندا میکند و آنان را لایق خطاب قرار میدهد، هر سختىای که در روزه است از بین میرود و شیرینى ندا دیگر تعبى نمیگذارد.
علامه حسینی طهرانی (ره)/ نور ملکوت روزه/ صص. ۲۷ـ۲۸
از کانال حرف حساب (+)
قرآن کریم فرمود اصولاً بشر برای عبادت خلق شده است و او کاری جز عبادت ندارد؛ فرمود: ﴿وَ مَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ اْلإِنْسَ إِلاّ لِیعْبُدُونِ﴾.
این ﴿وَ مَا خَلَقْتُ﴾ با آن ﴿اِلاّ﴾ یعنی بشر هیچ کاری ندارد مگر عبادت.
یعنی تمام وقت او را باید عبادت پر کند.
اما معنای عبادت، این نماز و روزه نیست! اگر کسی این نماز پنج وقت را خواند روزه را گرفت واجبات را عمل کرد و بقیه را به امور عادی گذراند، این عبادت کرد؛
اما ﴿إِلاّ لِیعْبُدُونِ﴾ نیست!
آن کسی به این آیه عمل کرده است که ما به تک تک شئون او عرض ادب میکنیم.
در زیارت «آل یاسین» ما به تک تک حالات وجود مبارک ولی عصر سلام میفرستیم:
«اَلسَّلامُ عَلَیکَ فی آناءِ لَیلِکَ وَاَطْرافِ نَهارِکَ» یعنی تو غرق عبادت خدایی و جمیع شئون تو در مسیر این است!
قهراً تجارتش میشود عبادی، سیاستش میشود عبادی.
تو جمیع شئونت بنده خداست، من هم به تک تک شئونت سلام می فرستم.
آیت الله جوادی آملی/ پیادهسازی سخنرانی عمومی؛ مهر ۱۳۸۲
در آیه ۵۵ سوره حج صفحه ۳۳۸: وَلَا یَزَالُ الَّذِینَ کَفَرُوا فِی مِرْیَةٍ مِنْهُ حَتَّىٰ تَأْتِیَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً أَوْ یَأْتِیَهُمْ عَذَابُ یَوْمٍ عَقِیمٍ
صفت عقیم ذهنم را درگیر کرد. در تفسیر نور آمده:
عقیم: عقم: خشکیدن. خشک شدنى که مانع از اثر باشد. «عقمت مفاصله»: بندهاى بدنش خشکید، به درد لا علاج گویند «داء عقام».
عقیم: زن نازا،.
یوم عقیم روزى است که خیرى و سرورى در آن نیست، آن در قرآن در وصف باد، عذاب و زن نازا آمده است.
بعد از برپایى قیامت، فرصتى نیست که گذشته خود را جبران کنیم. (لینک)
روزی است که امیدی به کسی نیست نه پدر به داد فرزند میرسد نه زن و شوهر نه فرزند به داد پدر و مادر. روزی که هر کسی حق شفاعت ندارد مگر خداوند اجازه بدهد، روزی که در توصیفش آمده است فرشتگان به ردیف میایستند و به اصطلاح جلوی رحمان کسی جیکش در نمیآید.
همان یوم عبوس که اهل خانه حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها گفتند و در سوره انسان آمده است.
وحشتناک، وحشتناک و وحشتناک. روزی که در همین صفحه آمده است در نزد خداوند به اندازه هزار روز ما در زمین است. طولانی: «... وَإِنَّ یَوْمًا عِنْدَ رَبِّکَ کَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ» (۴۷)
این آیه شش مرتبه در قرآن تکرار شده است. یاد خلقت جهان در ستة أیام افتادم. گنجشک نیست که لامصب. ذهنم را میگویم.
امام کاظم علیهالسلام میفرمایند: «ای هشام! همنشینی با کسانی که اهل دین هستند، شرف دنیا و آخرت است.» شرف در اینجا هم به معنای آبرو، هم به معنای عزت و هم به معنای ثروت و غناست. اهل دین کسانی هستند که به دین عمل میکنند، مراقب حلال و حرام زندگیشان هستند و اجازه نمیدهند که جان و روحشان با زشتیها و پلیدیها آلوده و آمیخته بشود، اهل گناه نیستند و اهل ذکر و یاد خدا هستند.
منظور از اهل دین این نیست که غیر اهل دین کسانی هستند که ضد دین هستند. نه، ممکن است بهظاهر دیندار هم باشند، ولی دین فقط در حد یک بستنیای است که میلیسند یا غذایی که خانمها هنگام آشپزی، یک سر انگشتی میزنند روی زبانشان تا ببینند طعمش چطور است و حتی ممکن است به گلویشان هم نرسد! همانکه سیدالشهدا علیهالسلام فرمود: «الدین لعق علی السنتهم» یک لیسیدنی روی زبان است.
دیگر اینکه مبنای زندگی، دین و دینداری و مخالفت با هوای نفس و توجه به خدا و عدالت و… باشد، نه! اینها نیست. خوشگذرانی؛ همان زندگی دنیایی است؛ حالا یک اسم دین هم رویش باشد!
نه، میفرماید همنشینی با اهل دین. یعنی آنهایی که با دین زندگی میکنند؛ در متن، با دین زندگی میکنند، نه در حاشیه. در قرآن هم داریم: «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یَعْبُدُ اللَّهَ عَلَىٰ حَرْفٍ» حرف یعنی حاشیه، کنار، پهلو؛ یعنی برخی از مردم عبادتشان در حاشیۀ زندگی است. دین و عبادت، برنامۀ اصلی زندگیشان نیست.
محمد عینیزاده موحد/ پیاده سازی سخنرانی/ ۲۶ شهریور ۱۴۰۳
پ.ن: آیه ۱۱ سوره مبارکه حج
خیلی از این پیاده سازی سخنرانی لذت بردم خصوصاً از جایی که از بر زبان بودن دین توصیف قابل لمسی میکند. آنجایی که از زدن انگشت در غذا و گذاشتن بر روی زبان میگوید یاد این افتادم که این کار روزه را باطل نمیکند چون به معده نمیرسد. چه نکتههای ریز و قابل لمسی در زندگی روزمره تجربه میکنیم و به سادگی از کنار آنها میگذریم تا اینکه از دهان استادی و عالمی به گوشمان میرسد. این در واقع همان منطق ساده فرستاده شدن انبیا و تنزیل کتب آسمانی میان مردم است. اینکه مکرر در قرآن اشاره میشود که قرآن یک تذکر است. تذکر آنچه بارها و بارها با آن مواجه شدیم اما نکته را نگرفتیم.
و در ادامه میفرماید خوش به سعادت کسانی که این تذکرها را دریافت میکنند.
